t1

Comune di Avezzano

t2

SMEMORATA: “Torzòtta! “(43)

TOMASSINE: “Torzòtta… e pó’… ?”

SMEMORATA: “Torzòtta e bbàsta!!! “

TOMASSINE: “Ma… che t’è succésse? “

SMEMORATA: “Stèmmo éntro la cappella pé’ lla méssa… jó prèto stéva có’ jó càlicio ‘mmàni… quànto ‘nó rumóro rósso rósso… jó paviménto balléva… tùtti strillévano… jó prèto s’a cascàto a ffàccia ‘ntèrra… e pó’ nzò ccapìto più gnènde… e mó … sténgo ècco! “

TOMASSINE: “Vetéme ‘ne póche… chi àtre ce stéva che téche? “

SMEMORATA: “Checcósa me recòrdo… ci stéva Giùlia Grimàldi d’Arce… pó’ Elmerìnda Guadàmbi e… Marìa Effràti de Sòra…” (44)

TOMASSINE: “Sìnti ‘ne póche… d’addó’ vé, vajiò’? “

SMEMORATA(piagnucolando): “I’… nó mme lló recòrdo più… pàtremo m’accompagnéste àjio collèggio có’ jó traìno… sémo fàtta tànda vìa… nó viàggio che non fenéva mai… prìma abbàllo pé’ nnó sprefùnno… pó’ nó fiùmo rósso… pó’ ‘na città… pó’ ‘nó piàno… pó’ ‘na mondàgna… pó’ ‘n’àtro piàno… e àlla fìne…Avezzàno! “

TOMASSINE: “ Ecche, mó… se tràtta de scipà’ ‘ste jómmere ma nen è ffàcile… vetéme ‘ne póche… ficéme tùtt’àlla rivèrsa…Avezzàne… le piàne… la mondàgna… àtre piàne… pó’ ‘ne paése rósse rósse… pó’ ‘ne fiùme… ‘n’appettatèlla… e pó’ je paése de ‘sta vajiòla…bèh… nce vò’ gnènd’a ‘nduvinà’ … tu si de ‘ne paése vecìn’a Róma!!! “

SMEMORATA: “E chi ci ha ìta mài a Rróma? “

TOMASSINE(si rende conto di essersi sbagliato): “Bèh… è le vére… la parlatùra nen’è romàna…ma…allóra le piàne… le mondàgne… je fiùme… sò’ capìte… è sicùre: se tràtta de Sòra! “

SMEMORATA: “A Sòra nci sò’ ìta mài… ma me recòrdo… che pàtremo ddù’ ‘òte j’ànno… ci éva alla fiéra de Sòra…”

TOMASSINE (ormai spazientito): “Oh… benedìtte San Micchèl’Arcàngele…. “

SMEMORATA(si alza in piedi di scatto): “Ahhh… scì,scì… San Micchèle Arcàngelo… le fèste délla fìne de settémbre… mó me comìncio a recordà’ checcósa…”

TOMASSINE: “E allóra?… Je fiùme rósse… la città che ce stà póche prìma…la mondàgna… e pó’ ‘ste paése ti tànde ‘mportànde?… Ma … cómme se chiàma? “

SMEMORATA: “Piscanàle è jó paéso mi… Piscanàle! “

TOMASSINE: “ Oh… che te sse pòzza resciòlle je muìjquie!… Ma… allóra… la mondàgna è je Sarviàne… je fiùme è je Lire… ma… la città ròssa ròssa che ce sta prìma… quàss’è, vajiò’? “

SMEMORATA: “E’Capistréglio! “

TOMASSINE(ironico): “ Capistréjie?… Beh… cérte la bòtta che si aùte ‘ncòccia… atà èsse stàta ‘na bèlla bòtta, èhhh! “

SMEMORATA(piagnucolando): “Raccombagnéteme a càsa… a pàtremo e a màmma… reportéteme àjio paéso mi… a Piscanàle…jó paéso più béjio dèjio mùnno! “

TOMASSINE: “Ciarà’… ècche… a ‘ssa vajiòla nce fà l’aria… vìde de raccapezzà’ ‘n’àsene… ‘na trainèlla… e rabbìela vérze je paése si… e che Dìe la bbenedìca! “

CIARALLA: “Dìe vét’e provéte, Tomassì’… ‘sta vajiòla ha aùte ‘na bòtta de fertùna… sé’ ó sètte nammése a trecénte… bah… mó ce nne jàme e pó’ vetéme quélle che se pò fà’… stàtte bbóne, Tomassì’… stàtte bbóne! “

TOMASSINE:“Ficéte piàne piàne… jòppeca jòppeca… stét’attènte a tùtte ‘sse prète… che j’artefìzie… pàre… che pò’ refà’ angóra! …(poi, continuando)… Oh… ma quànde se nne vétene spèrze pé’ ddésta… ‘ssa vajióla… pàre che nce sta chiù de còccia… e La Ciaralla?…Pùr’éssa… pàre che nen rentèsta tànte….”

Si ode un pianto di neonato e, poco dopo, appare Esterina Sorgi che reca tra le sue braccia un bimbo. 
(45) 

TOMASSINE(andando incontro alla donna ed alla neonata): “ ‘Sterì’… ma cómm’è?… Cómme s’è sarvàta ‘ssa creatùra?… “

ESTERINA: “Quésta è la mé… e déjie tarramùte!… E guài a chi me lla tòcca!“

TOMASSINE: “Ecche ce sténgh’a ccapì’ póch’ó gnènde… cómm’è ìta?… Raccónta ‘ne póche!… “

ESTERINA: “Je trìdice sò’ remàsta sótt’àlle prète délla càsa mé… àlla via de Mùzzie Febbònie… me ‘ncomenzérn’a pijià’ i dolùri… ma ì’ stéva lòche sótte… àlle scùre… che pòc’ària… pìne de próvela… e nen sapéva che ffà’…ce stéva da ‘mpazzìsse!”

TOMASSINE: “E ppó’… ? “

ESTERINA: “ Alla fìne… che j’ajiùte de Gesù Criste… è nàta ‘sta creatùra… sò’ pijiàta la zàchena che ce tenéva attaccàt’i capìji e ce sò’ fàtte j’annùte àjie mujìquie… ma nen jéva bbóne… allóra me sò’ cavàte ‘na fézza de capìji ‘ncòccia e che quéla sò’ rammediàte… ! “

TOMASSINE: “E dóppe, cómme si fàtte.. lòche sótte?… “

ESTERINA: “ Quéle che nen pònne fà’ dièce dottóri e ‘na mórra de sordàti… le pò’ fà’ ‘na mamma… dóppe ‘n’àtra jornàta de paùra… de ‘ngùstie, de frìdde, de fàme e de séte… sentìtte ‘na ‘óce…me mettétt’alluccà’ pé’ fàmme sendì’… ‘sta creatùra, che fórze s’èva appennecàta, se svejiétte e se mettétt’alluccà’ pùr’éssa… cómme se mm’olésse aiutà’ ! “

TOMASSINE: “E…pó’?”

ESTERINA: “I sordàti ce sentìrne e cumincérne a scavà’… nù allucchèmme sèmbre… a ‘ne cérte pùnte ùne addommannétte: “Chi ce stà èsse sótte ?“… I’ ce responnétte: “ ‘Na màmm’e ‘na creatùra!” … E quìjie : “Quànt’ànni tè… ‘ssa creatùra ? “… “E’ nàta iére! “

TOMASSINE(incredulo): “ Matònna de Petracquàle… e pó’, ‘Sterì’ ?.. “

ESTERINA: “ Dóppe tànde laóre… se scoperchiétte tùtt’e cce levérne dàlla tàna… ì’ stéva angóra cómme m’èva fàtte màmma… ‘ne sordàte me crupìtte che ‘ne pastràne… e ce portéttere a Rróma !… Ajie ‘spitàle vìnne pùre la Reggìna Elena … che ‘olétte fà’ da commàr’ajie battésime de ‘sta creatùra… e ce mettétte pé’ nóme Fertunàta ! “(46)

TOMASSINE: “Oddì’, quànte sì’ stàta bbòna, Sterì’… e ppó’? “

ESTERINA: “ E pó’… me dérne ‘ne béjie corréde pé’ Fertunàta… me mettérne ‘mmàne bbràve cinguecénte lìre… e me remannérne ècche!”

TOMASSINE: “ E la Reggìna ? “

ESTERINA: “ E chi l’ha vìsta cchiù ?… Quéla atà penzà’a Pippétte… àjie Rré… pò’ penzà’ a mmì ? … “

TOMASSINE: “ Mbè… mó… tu… che ‘ssa commàre che te si fàtta… poterrìste apprefittà’… je trène ‘nte cùsta gnènde… ‘ne viàie a Rróma… àlla Règgia… nammés’a tùtte quéle pringipésse e a quìj’ómmeni che ji sfréggi ‘mpétte… sarrìa ‘na fertùna !… “

ESTERINA : “’Tomassì’… la fertùna già la ténghe… e me contènde ! I’ sò’ troàte ‘ne tisòre ! “

TOMASSINE: “ ‘Ne tisòre ? E… addó’… addó’ je sì troàte ? “

ESTERINA : “ Sótt’àlle prète ! “

TOMASSINE: “ Sótt’àlle prète ? … Ma che si troàte ‘na cònca de marénghe d’òre rellucènte ?… “

ESTERINA : “ Nóne, Tomassì’… ‘ne tisòre angóra chiù rósse… è je mì… e nisciùne me je pò’ levà’…”

TOMASSINE: “ Angóra chiù rósse de ‘na cónca de marénghe d’òre?… E che ppò’ èsse? … Sarrà stàte ‘ne pignatóne de piàstre Gallése… “

ESTERINA: “ Angóra chiù rósse, Tomassì’… angóra chiù rósse!“

TOMASSINE: “ Mbè… ì’ nen me lle pòzze ‘mmagginà’… ‘Sterì’… a mi me lle pó’ dìce… ì’ nen le redìche a nisciùne …ma che è ‘sse tisòre rósse rósse che si troàte sótt’àlle prète … èh, ‘Sterì’? “

ESTERINA(sollevando in aria la neonata Fortunata che incomincia nuovamente a piangere): “Tomassì’… quìste è je tisòre mi… e chiù rósse de cuscì’ nen je potéva troà’ !… (si allontana mentre Fortunata continua a piangere)… Quést’è le sàngue mì… càra de màmma, guardétela quànt’è bbèlla … àtre che lla Reggìna Elena … quésta è la regginétta mé… quésta è la chiù bbèll’e la chiù bbòna de tùtte le reggìne che vànne spèrze pé’ je mùnne (bacia ripetutamente la neonata).

TOMASSINE(asciugandosi, commosso, furtivamente una lacrima): “Ecche séme pérze tùtte : càsa… bottéche… sórdi… parènti… ma ‘na cósa c’è rremàsta bbòna: le bbène pé’ ji fìji… “

Si avvicinano Mascigrande e Saccaddosse, mentre Tomassine si allontana.

MASCIGRANDE: “Tomassì’…ma mó… già te nne và’? “

TOMASSINE: “Bèh… me sò’ già tricàte tróppe… e me nn’atenga pròpia ì’…”

Si allontana Tomassine. 

avezzano t2

t4

pag.5 di 7 atto secondo-Sante 'Middie... Je Tarramute !

t3

avezzano t4

t5