ALBERTE: “ ‘Na fotocrafìa(mostra a Ricucce la foto)… ddù’ sordàti e ùne de ìssi tenéva sópr’àlle tinòcchia ‘na creatùra… lòche, a Rróma!… “

‘RICUCCE: “Bèh ‘sti sordàti òne fàtte miràqueli e ji vajiùli j’hànne portàti quàsce tùtti a Rróma… àji ‘spitàli, àji colléggi, àlle càse déji prìngipi e délle condésse…”

ALBERTE: “’Ricù’… ma allóra nen si ccapìte gnènde? Je vajióle ‘mbràccie àjie sordàte, èva ‘Middiùcce, nepóteme, je fìjie de fràteme cuggìne Andònie! ” (33) (chiude il giornale).

‘RICUCCE
: “E ppó’ dìcene che ji miràqueli nen esìstene!…E quìsse?…Ma mó ch’hó fà’? “

ALBERTE: “M’òne dìtte ch’a ógne secretàrie déji commùni… ce óne mannàte ‘ne fójie addó’ ce stànne retrattàte tùtte le creatùre che vànne spèrze pé’ ddésta… ‘mpétt’a ógne creatùra ce óne mìsse ‘ne nnùmmere e che quìjie nnùmmere tu và’ àjie ministére, aj’uffìce déji tarramutàti… e lòche te recàpene la mmatàssa… e te redànne la creatùra… “(34)

BOCCASCIUTTA; “Scìne, scìne… ma je nùmmere addó’ je pìji?… Mìca stéme àjie jóche déjie lòtte? “

ALBERTE: “Allóra nen si capìte… vàjie àjie secretàrie Micchelàngele Colanére…(35) ce spiéche tùtta la custióne e ìsse, ch’è ‘ne bbóne cristiàne, m’atà ajiutà’: me recàpa je nùmmere bbóne, quìjie de ‘Middiùcce nóstre, e àlle réste ce penz’ì’! “

‘RICUCCE: “Bèh… vetéme ‘ne póche… bóngiórne, sór Abbè’…”

BOCCASCIUTTA: “… e bbòna fertùna! “

ALBERTE: “Scìne, scìne… ficétemennen’ì’, che ténghe prèscia!…”

Si allontana Alberto Fontana e ‘Ricucce, rivolto a Boccasciutta, commenta…

‘RICUCCE: “Boccasciù’, le si vvìste?… Quìssi de Cambàna, ‘nzómma i Santàri, èvane tùtti mórti e ‘mméce… réècchete Middiùcce: appéna ùndici ànni e mó che revè’… cacchidùne se j’atà ‘ncollà’ ‘sse pòre vajióle! “

BOCCASCIUTTA: “Bèh è le vére… ma ì’ sténgh’a tremà’ angóra cómme ‘ne vìnghie: me sténgh’a reveté’ Dón Pèppe ‘ncìm’a quélla macèra, lóche a Piazza Turlò’… “

‘RICUCCE: “Sìndi ppó’, Boccasciù’… e se Dón Pèppe se fùsse sarvàte pé’ ‘ne miràquele cómme ‘Middiùcce je Santàre?… Và’ pùre tu a Colanére e vìde se tè pùre pé’ tì ‘ne nùmmere bbóne e te nne fà’ capàce! “

BOCCASCIUTTA: “E zìtte ppó’ ‘Ricù’… je fójie che dicéva sòr’Abbèrte… j’ànne fàtte sóle pé’ lle creatùre… Dón Pèppe tenéva già quaràntatré ànni: pùre se cce ss’è rrótta la nóce je cójie o se cce ss’è scriàta la vermenàra pé’ lla paùra o ha pijiàte ‘na bèlla bòtta ‘ncòccia… àlla fìne s’atà recordà’ tùtte e la vìa p’Avezzàne, la retròa da sóle… ó nó? … Che ce stà bbisógne de ji fojiétti che ji nùmmeri pé’ quìssi róssi? “

‘RICUCCE: “Va bbóne, va bbóne… óh èsse té ‘na pàsima che Ddì’ ne lìbbera… bèh ì’ t’oléva dà’ ‘ne cusìjie, èh… ”

BOCCASCIUTTA: “ ‘Ne cusìjie? Eh… ìsce fòre e chìte cusìjie… rréntr’a ccàsta e fà’ cómme te pàre!… Ce revetéme, ‘Ricù’, ce revetéme… se nen fà ‘n’àtra trettecàt’e ce soccòva pùr’a nnù sótt’a ‘na macèra! “ (si allontana borbottando tra se e se).

‘RICUCCE: “Pòre Boccasciùtta… ce ss’è ‘rropèrta la tèrra sótt’i péti… cérte… pùre quìssi de Brògge, tùtt’e ssé’, tùtti ‘nzémmia… sótt’àjie palàzze de Piàzza Turlò’… nammés’a tùtti qùiji lìbbri che lascétte je pàtre Dón Tommàse…”

Si avvicina un uomo che parla l’inconfondibile dialetto barese. Ha in una mano una valigia di cartone e nell’altra un mastello.

COLINE: “U’ meste adó jè Avezzàn? “

‘RICUCCE: “Bèh… ‘na ‘òta stéva ècche… ma mó!… Ma chi sì? D’adddó’ nna vé’? Che vvó’? Che và’ perguelènne?… “

COLINE: “I’ sò’ Cólìne dé Varlétte… nu ziàn mì’ de Bàre m’ha dìtte che dó stà da refà’ ne macìdde e ìe só venùte a véde’ ce se póte fà’ nu muèrs de terrìs! “

RICUCCE: “Ecche, mó, chi chiù pò’, chiù fà… e beàt’a cchi sa fà’ caccósa!… Ma che sà’ fà’? “

COLINE: “Ie só’ fabricatóre, só lassàte ù fatìche de Varlétte pe cce non se facéve ‘na lire… ddò ha fàtt’ù tramóte… ma sìnte nu muèrs…ma mó ci è che accmànne? “

‘RICUCCE: “Finènt’a cacche jórn’arrète.commannévene j’avvocàte Bartolommèé Gìffi je sìndeche, je maéstre, je delecàte della prùbbica sicurézza… e la misèria… “

COLINE “ E mó… ci è che accmànn? “

‘RICUCCE: “Nen s’è sarvàte nisciùne… è remàsta sòla la misèria… che se ‘nfutìsce ‘gni jórne de chiù e mó è la sòla che dètta légge! “

COLINE: “E mó ce cóse àma fà’?… U’ mèste da dó’ ame accmenzà’? “

‘RICUCCE: “Uh…addó’ ‘ncumìnce, ‘ncumìnce bbóne… mó tù stà’ècche, nó? Bèh…prìma v’a ccap’ammónte e dóppe v’a ccap’abbàlle e quànne che ss’è fàtte nótte, è ‘na jornàta! “

COLINE “ Scùse… ma mó se póte sapé’ ci è che ce àva paga? “

‘RICUCCE: “ Ohhh… e quéste chi le pò’ appurà’?… Ecche è tùtte ‘ne rattattùjie!… Ma comm’è… ancóra ne’ ‘ncumìnci e già stà a penzà’ alla pàca? “

COLINE : “Dattàm m’avéve dìtte prìme che partìve che chìs polentón non pàrlene l’italiàne cómm’a nnù’… chìs dó pàran’a vedé’ giargianése!…Dó só’ capisciùt che ù fatìche jè assà’… ma le terrìse non ge stòn e nen se póte sapé’ ci è che ce l’àva dà’!… Ué vedé’ che stève méglie a Molfètte !? “

‘RICUCCE: “Oh… je barése gìra pé’ je mùnne e va ‘ncerca de fertùna… ma ècche cérca la fertùna? Ecche je chiù affértunàte è quìjie chè remàste sótt’àlle prète!… Bah…”

Coline si allontana parlando un incomprensibile dialetto e destando la curiosità di ‘Ricucce.

‘RICUCCE (commentando quanto ha udito poc’anzi): “E ì’ sarrìa ‘ne giargianése… e ìsse, allóra, è ‘n’abbissìne!?… Oh, ècche Tomassìne… Tomassì’… me nne stéva già a ì’… me stésse pùre ‘ne póche che téche… ma me nn’aténga pròpia ì’… “

TOMASSINE: “Bèh… e de ‘sti témbi… che vó ì’ a ffa’ je facòcchie?…“

‘RICUCCE : “E che ce stà sóle da fa’ je facòcchie pé’ cambà’?… Ecche se tràtta de spresciàsse ‘ne póche le cervèlla pé’ nen murìsse de fàme… “

Proprio mentre ‘Ricucce si allontana, attraversa la piazza, con passo cadenzato, Secondo Dezza, ispettore Generale del Ministero dell’Interno, nominato Commissario Regio con pieni poteri per i problemi del terremoto.(36)

TOMASSINE: “E a ssignerìa, chi sì? “

DEZZA: “Buondì signóre… sóno il dottór Dézza Secóndo, commendatóre…

TOMASSINE: “E ì’ sò’ Tomassìne je callaràre… ma che sì vvenùt’a ffà’? “

DEZZA: “Piacere…ho ricevùto con Règio Decrèto i piéni potéri: dévo provvedére ai vìvi ed ai mòrti, dévo dàre indicazióni ai soldàti, organizzàre le squàdre déi volontàri del soccórso, dissotterràre e tumulàre i cadàveri, allestìre le tènde da càmpo provvisòrie e demolìre le càse pericolanti… “

TOMASSINE: “Ah scì… e nen bastéva je tarramùte?… Mó pùre a ssignerìa te cce mìtti? “

DEZZA: “ Come dice, signore? “

TOMASSINE: “ Nen bastéva je tarramùte? “

DEZZA: “Signóre… le scòsse si ripètono con frequènza quàsi rìtmica ed i mùri rimàsti in piédi, pòssono crollàre da un moménto all’àltro con gràve perìcolo per i sopravvissùti… occórre, quìndi, ulteriorménte demolìre óve i tècnici del Gènio Civìle ne ravvìsino la necessità… ”

TOMASSINE: “ Eh scì, nó… la frittàta atà èsse complèta… sennó che frittàta è?… Ma a nnù’ chi ce ajiùta? “

DEZZA: “Come dice, signore? “

TOMASSINE: “A nnù’ chi ce ajiùta? “

DEZZA: “Tra quàlche giórno arriverànno àltri soccorritóri da tùtta Italia e, fórse, dall’Euròpa… operài edìli, artigiàni, tècnici… che bisógna guidàre intelligenteménte nélle ricérche, nélle demolizióni, nélla indicazióne déi sìti, nélla individuazióne délle proprietà, nel pietóso riconosciménto déi cadàveri… e chi può aiutàrci in quésto delicàto còmpito, se non i natìvi del luògo ? “

TOMASSINE: “Bèh ì’ caccósa le vójie pùre fà’… ma càcche annìtte je ‘ncoménz’a tené’… e pó’ ì’ sò’ sèmbre fàtte sóle je callaràre…pòzz’èsse ‘ntelliggènde?… “

DEZZA: “Qui c’è bisògno di tùtti… nessùno si sottràgga al pròprio dovére e ognùno si rimbócchi le màniche! … Coraggio! A prèsto, signóre! “

TOMASSINE: “Bongiórne, commentató’, bongiórne! (poi, continuando)… Oh… méne màle ch’è arrivàte quìsse… ècche bàstene ‘na mijiàra de ‘ssi cristiàni… e ‘ncàp’a tré-quàttre mési remettéme ‘rìtte Avezzàne nóstre chiù béjie de prìma! “

Con passo lento, tenendo una cassettina di legno sotto il braccio, avanza tra le macerie Don Luigi Orione (37): guarda qua e la…poi si avvede della presenza di Tomassine.

DON ORIONE: “Buongiorno! “

TOMASSINE: “Bongiórne, Dón Luì’… cérte è tòsta, èh? “

DON ORIONE: “ E’ dura… ma bisogna resistere ad ogni costo… e con l’aiuto del Signore, salveremo ancora tanti giovani, portandoli sulla retta via e sottraendoli all’infausta influenza di gente senza scrupoli! “

TOMASSINE: “Eh Dón Luì’… maddimàne me pàre ‘ne póche furiùse… tu rìdi sèmbre e fà’ fìnda de gnènde pùre quànne ce sta da piàgne…e ógge, ‘mméce, pàre che sta a ddénti rignàti… ch’è succésse? “

DON ORIONE: “In mezzo a questa indicibile confusione, qualcuno stava organizzando un turpe mercato: povere fanciulle… avviate verso la schiavitù del vizio… Dio che vergogna! “(38)

TOMASSINE: “ E pé’ ‘sti schifusùni, gnènde se potétte fà’? “

DON ORIONE: “ In assenza dei carabinieri, del pretore e delle altre autorità… non fù possibile stroncare il mercato…e le poverette partirono per le Puglie! “

TOMASSINE: “E mó? … “

DON ORIONE: “Il nostro Vescovo, Monsignor Bagnoli, segnalò doverosamente il fatto al commissario regio, il commendator Dezza… e la tutela dei minori abbandonati a causa del terremoto fu affidata esclusivamente al Patronato “Regina Elena”… “(39)

Giovambattista Pitoni 

pag.3 di 7 atto secondo-Sante 'Middie... Je Tarramute !

t4

pag.3 di 7 atto secondo-Sante 'Middie... Je Tarramute !

avezzano t4

t5