t1

Comune di Avezzano

t2

DON NICOLA: “Fetè’… ma che àlla córza déji cavàji pònne vénce j’àseni? Sóle…che sténghe abbottàte cómme ‘ne ròspe! E… mah… me cce sò’ avvendàte cómme ‘ne càne ‘nguastìte e ce sò’ dàte ‘na bèlla scingecàta!”

DON FETELE: “Nicò’, ma che… te si allottàte có’ je càne de Nfanfaramè? Sò capìte và… ècche se tràtta délle sòlite cóse secrète che Giacìnta Ziriòna e Natójia Pallòna vànne già spariènne pé’ tùtt’Avezzàne!”

DON NICOLA: “Ma che secrète!… Ce séme già appiccicàti lòche àjie cunzìjie!… Jórni arrète… vìnne ùne e me mettétte je pùce àlla récchia: la càva de prète che séte dàte a Ncalecasérgi, nén è de Ncalecasérgi! Arrète a Ncalecasérgi… chi ce sta?”(17)

ASPREME: “… E chi ce sta?”

DON NICOLA: “Cicerchióne, je cunzijiére!… Ma ì’, che ne’ mme fàcce passà la mósca sótte àjie nàse, sò’ dìtte: ècche Cicerchióne ha troàte le pàne pé’ ji dénti sì. Je sò’ fàtte chiamà da Giòbbe e… prìma ce sò’ recapàte la scrìma… pó’ ce sò’ fàtte ‘na rignàta de dénti… e àlla fìne… ce sò’ fàtte ‘na lavàta de còccia che llèvete!”

ASPREME: “Don Nicò’, sàrvi i presènti… a mì m’òne dìtte che lòche… àjie commùne…pàre…che je cchiù pulìte tè la rógna…”

DON NICOLA: “Eh… ma… ì’… però, nen sò’ ùne che ce sse pò’ métte je murzàcchie… ó che stà a cucumà cómme je fóche sótt’àlla cénnere!”

DON
 FETELE: “Ma… ‘nzómma… Nicò’… fàmme capì’… cómme te la sì spetuccàta ‘ssa pronghétta?”

DON NICOLA: “Fetè’… je sò’ chiórte cómme ‘ne linzióle… me je sò’ magnàte vìve vìve… ce nne sò’ dìtte cchiù pùzza ch’addóre…!

Stéva cómme ‘na jàtta frustàta e… àlla fìne se nn’è reìte che lla cóta nnammés’alle còsse cómme je càne!”

ASPREME: “A signurìa m’atà perdonà… ma èsse pàre ‘na combagnìa scordàta! Esse… pàre che jéte tùtti a còlle l’àcqua co’ je canìstre… e chi ce remétte è sèmbre je poròme!

Vù… i dolùri de pànza… i ficéte pijià aj’àseni… e a pacà è sèmbre je chiù fésse!”

DON FETELE: “Zìtte pó’… Asprè’!… Ma pó’… ch’è succésse Nicò’?”

DON NICOLA: “Sò’ raunàte sùbbite je cunzìjie… e tùtti volévene pàjia pé’ cénte cavàji… j’àne fàtte gìrà cómme ‘ne strùmmele e j’àne reggiràte cómme ‘ne cavezettìne!

I’ le sò’ sembre dìtte: pé’ dumà ‘n’àsene ce vòne le pascionàte e… m’adéta créte… de pascionàte ne sò’ dàte tànte, èhhh!!!”

ASPREME: “Tra càni ne nze móccechene e chi sta ‘ngìma… galléggia sèmbre!”

DON NICOLA: “I’… pé’ lla ràbbia… a ‘n’àtre póche m’escìva la vàva dàlla ‘ócca…”

ASPREME: “Dón Nicò’, sò’ capìte… èsse j’àseni lìticane e ji biùnzi se sfàsciane!… Ma cómme è ìte a fenì?”

DON FETELE: “Asprè’… tu… mó… stàtte càrme che dóppe le chiàcchiere ce vénn’i fàtti!”

DON NICOLA: “Fetè’… le pròve ne nze sò’ raccòte… e nisciùne s’è volùte sbettonà…”

ASPREME: “Le sò’ dìtte ì’… quìssi nen dòrmene la nòtte pé’ mbrojià je jórne!…!”

DON NICOLA: “Ogge… lasséteme pèrde… che sténghe fòre délla cràzia de Dìe… ècche cérche cunzìjie e tròve gestìzia…! Ficétemenne ì’… bonaséra Fetè’, bonaséra Asprè!”

Esce Don Nicola.

Un po’ di pausa, poi…

ASPREME: “Eh… Dón Fetè’… a mi me pàre che quìsse nen è sànte che fa miràquele!”

DON FETELE: “Oh… Asprè’… nte scordà che quìsse vè’ da ‘na bbòna streppìjia!”

ASPREME: “A mì me pàre… j’avvocàte délle càuse pèrze!”

DON FETELE: “Mbè…è ùne che ffà campà!…”

ASPREME: “Scìne… però… me pàre ‘ne póche vappùse!…”

DON FETELE: “Ma… allóra… perché tùtti je pòrtene ‘mpiànta de màne?”

ASPREME: “Quìsse nsà pèrde… vò’ sóle vénce!”

DON FETELE: “Ma…comm’è… se cce ‘òne bbène tùtti quànti!…”

ASPREME: “Ce òne bbène… ma cómme je fùm’aj’ócchi!!”

DON FETELE: “Mbè… sìnde… Asprè’… nnammés’a ssi caliottùni… quìsse è cómme ‘na mósca biànca!… E mó sò’ capìte… pé’ chi si votàte all’ùrdime elezzióne… tu si votàte pé’ quìjie che vencerà àlla raccòta déji rattacùi!”

ASPREME: “Dón Fetè’… a mi, quìsse, nen m’è mài piaciùte! Quìsse va sèmbre cerchènne de levà la sèggia ‘ngùie àlla gènte! Cómm’è bbéj’a commannà!… Ma ógne annùte vè’ àlla stréccia… e àll’ùrdime recontéme le pèquere!”

DON FETELE: “Asprè’… tu le sà… che chi tè’ chiù próvela, spàra!”

Entra Giacinta Ziriona. 

GIACINTA: “Bonaséra a tùtti!… Oh… ‘n’àtre póche me ‘nfrociéva có’ Dón Nicòla!… Che bràve cristiàne!… Eppùre ddù caliottùni… èss’arrète… vecìn’àjie convénte… ce stévene a ffà’ ‘ne cuzzétte!… Sci sdellenzàti!”

DON FETELE: “Eh… Giacì’… e tu… gnènde ce si dìtte?”

GIACINTA: “La pégge ròta je càrre è quéla che strìlla!… Mariùccia dé Pescetèlla…quéla che tè le sése repennecùni cómme le scénne de baccalà… nzà tené la lèngua mmócca… e va pùre parlènne màle déji signùri cómme Dón Nicòla nostre!”

DON FETELE: “Eh… Giacì’… ma che tte sèrve…?”

GIACINTA: “Ma Dón Nicòla… che stà male?… O s’ha pijiàte quàcche ‘nguastitùra!?… Je sò’ vìste accerìte cómme ‘ne cìnce chiórte!…”

DON FETELE: “Giacì’… ma che tte sèrve… me lle ‘ó dì’ o nó?”

GIACINTA: “No… pecché… me dispiaciarrìa se quàcche malannàcce…”

DON FETELE (alzando leggermente la voce):

“Oh… Giacì’… ma nzómma? Me lle ‘ó dì’ quéle che te sèrve o nò?”

GIACINTA: “Dón Fetè’… sò’ tré jórni che mme fa màle je cannarózze e… nen pòzze tànte parlà’…”

ASPREME: “Ah!!!…allóra è frecàta Giacìnta!”

GIACINTA: “La commàre Parentòna m’ha dìtte: “Fa’ ‘ullì ‘na cajìna vècchia e raccùlle le ràsse… mìttele mmése a ‘na pèzza de làna róscia e sfrìquia…sfrìuia assà’sór’àje cannarózze…loche… addó’ te fa màle”…. I’ cuscì sò’ fàtte… ma ècche nen me se pàssa e pòzze parlà póche e… Dón Fetè’… tu le sà’… se ‘na cristiàna nen pò’ parlà’…”(18)

DON FETELE: “Tè!!!… E’ cómme se ce manchésse l’ària pé’ refiatà, Giacì’….de lle pàne se ne pò fà’ a mméne…ma dé lle chiacchiarà!!!…”

GIACINTA: “E’ le vére, Dón Fetè’… è le vére… uh… che scì benedìtte!”

DON FETELE (Porgendo a Giacinta una boccettina):

“Tu mó Giacì… pìjiete pé’ trè jórni… mmatìna e séra ‘ste sciroppìtte e te sse pàssa!…

Quìsse te dà ‘na sderruzzìta àjie cannarózze… me stà’ a ccapì’?”

GIACINTA: “Ma…le séte sapùte… déji maéstri Dón Artùre e Dònna Flòra?…”

DON FETELE: “Ch’é succésse, Giacì’?…Caccósa séme sentùte, ma… de precìse… èsse, sóle tu e Natójia Pallòna le potéte sapé’… raccónta pó’… fàcce capì caccósa!”

GIACINTA: “Veraménte… Dón Fetè’…nen puterrìa parlà’… a Zefferìne sò’ appremìsse de stàmme zìtta… ma a vù ve l’aténga dì’… a Natójia Pallòna… ‘n’àtre póche ce venìvane le mancazióne quànne ha vìste i maéstri sótt’a ‘n’arberùcce a Piàzza Turlò’: pòzzene avé’ ‘na disgràzia!”

ASPREME: “Ma cómme ce séte fàtte ‘ne piattùcce a ssi maéstri… eh!?”

GIACINTA: “Stàtte zìtte Asprè’… che nne sà’ tu de sse custióni?

J’… gìre pé’ ji vìqueli… e arrécchie, arrécchie quéle che dìce la gènde!…”

DON FETELE: “Cérte, è le vére… la scòla atà èsse ‘na cósa sèria… e ji maéstri nen se pònne fa’ métte ‘mmócca alla gènte… chi raccónta pò’ pùre aumendà… ma nen se dìce cósa se nén’ c’é caccósa!”

ASPREME: “Eh… Dón Fetè’… ma la verità nen la sa’ pùre tu?… Dón Artùre va predichènne de levà’ le tèrre de Fùcine àjie Prìncipe Turlò’ pé’ dàlla àji cafùni! E va dicènne pùre che séme tùtti uguàli e che tenéme tùtti ji stéssi dirìtti!… Dón Artùre ha votàte pé’ quìjie che nn’è rescìte e Dón Nicòla… che j’aijùte délla ghénga, ce lla ‘ò fà’ pacà ma… tànte ce va je céjie àlla fónte, finché ‘nce sbàtte e ce làssa la frónte!”(19)

DON FETELE: “Asprè’… chi stà sópra gòte e chi sta sótte crèpa!”

GIACINTA (uscendo): “Uhhh!… Esse…ammàzza ammàzza… è tùtta ‘na ràzza… assàmmenne ì’ va…!”

Entra Rinaldo Del Rosso detto “Saccaddosse”. 

SACCADDOSSE: “Bonaséra… Dón Fetè’…ténghe ‘na pòca frivicciòla e ne’ mmess’arrìva a levà’… mójiema m’ha fàtte bbéve quàcche bicchiére de ‘ne ntrùjie fàtte che lle vìne ‘ullìte ‘nzémmia aji peperuncìni amàri cómme le fièle… ècche bìve e bbìve ma… chiuttóste me mbreàche ma… la frèva stà sèmpr’ècche!”(20)

DON FETELE: “Uh…e mó ce pènz’ì’… pé’ tànte póche!…”

SACCADDOSSE: “Però… Dón Feté’… ma ta fà refà sùbbite… pecchè fra ddù jórni àjie cunzìjie…se discùte déjie fàtte déji maéstri e nen vójie pròpia mancà!”

ASPREME: “Ma…se po’ sapé’ ch’òne fàtte de màle ‘ssi pòri maéstri?”

SACCADDOSSE: “Ch’òne fàtte!?… Hànne sputtanàte Avezzàne nóstre… è vére che avéntre a ógne famìjia ce sta ‘na pèquera ciòppa, ma quìssi… ‘nzómma… ci ha fàtte màle je bróde ràsse!”

DON FETELE: “Saccaddó’… pìjiete pé’ ddù jórni mmatìna e séra ‘ste sciróppe e te sse pàssa… oh… ‘ste sciroppìtte je sò’ preparàte pròp’ì’… maddimane cétte!”

SACCADDOSSE (uscendo): “Scì’ rengraziàte je Patretèrne!… Méne màle, Dón Fetè’, ppidimà nen vójie pròpia mancà!”

ASPREME: “Quàsce quàsce me nne vàjie…ècche,che tùtte je rispétte pé’ tì’, Dón Fetè’, ma a mì’ me vè je bojiastòmmeche a sentì’ ssa gènte de ragionà che lla còccia a piripàcchie.”

DON FETELE: “Addó’ và?… Aspètta!… Stàtte ‘n’àtre póche… Aspré… ma ne’ lle sà’ che chi créte a chiàcchere, nen’è tenùt’a fà’ Quarésima?!”

ASPREME: “Le chiàcchere?…Ecche sò’ fàtti!… Ssi pòri maéstri j’òne métte cómme Crìste ‘ncróce… e tu le sa’ che quìssi nen òne fàtte gnènde de màle! Oh…oh… ècche pùre Natójia… e mó stéme àjie cùrme délla fèsta!”

Entra Natojia, avvisatrice del forno.

NATOJIA: “Dón Fetè’… aiùtame… da iére m’òne ‘scìte tùtte màcchie rósce pé’ je córpe…Dón Fetè’… me sà che ténghe la resìbbela!… Quànne le sò’ vìste sò’ ìte èsse a San Bartolommè: vù le sapéte che j’abbàte Colèlli té’ n’anéjie che ‘na ‘òta èra de San Bernardìne… mbè… chi tòcca j’anéjie e dìce ‘na cèrta litanìa… se guarìsce de sicùre!”(21)

DON FETELE: “Eh… mbè?… Te si guarìta?”

NATOJIA: “Nóne, Dón Fetè’… pò èsse che nen sò’ baciàte bbóne j’anéjie e mó… de reì’ aj’abbàte me nne vergógne… e sò’ venùta ècche!”

DON FETELE: “E bràva Natójia… gràzie… gràzie pé’ lla fidùcia… ma sìnte pó’… sóle da tì potéme sapé’ la verità… tu si la ‘ócca délla ‘nnocénzia cómme lle criatùre, Natò’… cómme sò’ iti ssi fàtti, pàrla… raccóntece caccósa!”

NATOJIA: “Chiarìna la fornàra… la mójie de Zefferìne… m’èva dìtte de fà’ ‘ne béjie girìtte: prìma Angelìna… la mójie de sse caliottóne… àjie vìquele de Cérre… pó’ a Terèsa de Frànche Lùcce àjie viquele de Fèlle… pó’ a Piàzza Turlò’ p’avvisà Rosària de Dón Càssie… dóppe….”

DON FETELE: “Nató’… nen rallungà tróppe la cavezétta! Cómme sò’ iti ssi fàtti? I’ sténgh’aspettà… raccónta pó’… !” 

 

 

NATOJIA: “Quànne dàjie viquele de Fèlle m’èva abbiàte vérze la càsa de Rosària de Dón Càssie… a Piàzza Turlò’….me sentìva ‘ne sassìtte avéntre àlla ciavàtta che mme ‘ncennéva ‘ne calecàgne… m’èva appéna fermàte pé’ da’ ‘na sgrullàta àlla ciavàtta… arrìzze la còccia…”

DON FETELE: “Ohhh… vó raccontà’… o ch’atà fà’?… Nató’… i fàtti… pàrla… pàrla!”

NATOJIA: “Ajie vìste i maéstri Dònna Flòra e Dón Artùre sótt’a ‘n’arberùcce a Piàzza Turlò’!”

ASPREME: “E… mbè?… Ch’òne fàtte de màle ssì maéstri?”

NATOJIA: “Asprè’… e ch’atàne fa’ de cchiù?… Dì’ ce ne scàmbe e lìbberi!… Pòri fìji nóstri!… Addó’ voléme ì’ a parà?”

DON FETELE: “Nató’… ma vìte che té la còccia tòsta, èh!… Ma che tte sèrve?”

NATOJIA: “Dón Fetè’… da quàcche jórne me sse càscane i capìji ‘ncòccia….e quinàtema, m’ha dìtte: “Nató’… pe’ fàtte passà’ la tìgna… t’atà piscià’ ‘ncòccia.!”… Dón Fetè’… ssa gènde nen capìsce pròpia gnènde!”

DON FETELE: “E tu, Nató’, pecché te sì tricàte tante a venì ècche? Che cce sì fàtte finènte a mó?”

NATOJIA: ” I’ le sàcce cómme s’atà fà’: se pìjia la rézza de ‘ne pórche… ce sse métte ‘na pòca de cénnere passàta àjie setàcce e ‘mpastàta che lla pósa dell’ójie e pó’… se ‘mpiàstra sópr’alla cóteca délla còccia… e la tìgna è bèlla che frecàta!”(23)

DON FETELE: “Mbè…Nató’…làssa pèrde…lassa pèrde sse scemènze… sinnó… remàni pelàta cómme j’óve lla cajìna. Pìjiete pè’ ddù jórni mmatìna e séra ‘ste sciróppe e te sse pàssa! Oh… ‘ste sciroppìtte je sò’ preparàte pròp’ì’… maddimàne…è frische frische, eh!”

NATOJIA: ” E se nen me sse pàssa?”

DON FETELE: “Se nte sse pàssa….vìde de remané’ ‘nzerràta avéntr’a càsta e né’ ì’ minnichènne pé’ désta …ca sinnó… i vajiùli…”

NATOJIA: “Ma… che c’éntrane mó… i vajiùli?”

DON FETELE: “C’éntrane…pecché,quànne sì remàsta pelàta…i vajiùli te càntene:

Còccia pelàta có’ sènza capìji,

tùtta la nòtte ce cànta je rìjie,

pó’ che je rìjie ce l’ha càntata,

bbòna séra, còccia pelàta!”(24)

Esce Natojia, quasi borbottando.
Entra Giobbe, la guardia comunale.

GIOBBE: “Bonaséra a tùtti!” DON FETELE: “Oh… ècche Giòbbe! Cóm’è che tte trùve décqueta? Cérte che ‘sti jórni… tra le càve de prèta de Ncalecasérgi e je fattàccie de Piàzza Turlò’…”

GIOBBE: “Dón Fetè’… a ‘ste paése… le pégge atà ancóra venì… ma nen sèmbre pò’ ì’ accuscì!… Ncalecasérgi… mbè… ì’ ténghe ‘na divìsa…. durrìa parlà’ póche…ma… che lla légge ‘nce sse schérza! Ncalecasérgi….pòzz’èsse scurtecàte…è remàste che ‘na màne ‘nnànze e un’arrète…”

ASPREME: “…Nzómma…ha fàtte arrète…cómme la mazzòcca Gialloréte?”

GIOBBE: “Sò’ scùrti i féssi a ‘ste mùnne! Chi sbàjia atà pacà!”

DON FETELE: “…E ji maéstri? Cóme fenìsce ‘sta stòria?”

GIOBBE: “Ecche atànne èsse tùtti fìji sènza fijiastróli! Dón Fetè’… ‘sta stòria m’ha fàtte ndroelà le sàngue… se ‘nce fùsse la légge… ì’… j’accitarrìa!”(Con l’indice della mano destra indica la sua divisa),

DON FETELE: “Oh fréchete,Giò’… e tu pàrli cómme ‘ne lìbbre stampàte!”

GIOBBE: “Dón Fetè’… pé’ mì ‘na paròla è póche e ddù sò’ tróppe e quéle ch’atà succète… nisciùne le sà!”

DON FETELE: “Quéle ch’atà venì’, sóle Crìste le sà….oh… Giò’… te sèrve caccósa?… I’ sténghe ècche pùre pé’ da’ quàcche sciróppe alla gènte, eh!”

GIOBBE: “Dón Fetè’…ténghe ‘ne dulurìtte aji rìne… ‘nzómma quéle che cce dicéne…oddì’ nen me lle recòrde…ah…ecchè:la bombardàggine…”

DON FETELE: “Oh… che te déssere ‘na paiàta arrèt’àlla schìna! Cómm’è ssa bombardàggine? E che cce sì fàtte finènt’a mó? Qual’è stàte je rammédie? Chi te jà dàte je cunzìjie bbóne?”

GIOBBE: “Tatóne, prìma de ìssene a campesànte, me dicétte ‘na fréca de cóse bbòne ch’ì’ me lle sò’ ficcàte ‘ncóccia e nen le sò’ mentuàte mài a nisciùne!”

DON FETELE: “Mbé… Giò’… nù séme amìci…nte lle retené’ ‘ste cóse… a nnù ce l’atà dìce!”

GIOBBE: “Dón Fetè’…prìma s’atànna sfriquià i rìne ‘nfàccia ‘ji mùri déjie commùne… e ì’… che ce sténghe de càsa e de bottéga lóche àjie Palàzze Mattèe Menicùcce… me tròe avvandaggiàte!”(25)

DON FETELE: “E se pó’… nen te sse pàssa?”

GIOBBE: “Se nen te sse pàssa, je jórne apprésse, s’atà refà tùtte pé’ tré vvòte…oppuraménte…s’atànna sfriquià i rìne ‘ntórne a ‘n’órme… ma…a cavezùni calàti!”

DON FETELE: “Oh che scì spariàte Giòbbe!…E se mànche staòta te sse pàssa?”

GIOBBE: “E mó vè’ le béjie, Dón Fetè’: se mànche staòta te sse pàssa… allóra s’atà ì’ avéntr’a San Bartolommè’ e s’atànne sfriquià i rìne tórne tórne a ‘na colònna a fórma de cróce…”

DON FETELE: “Giò’… sò’ capìte…ve ècche… ténghe ‘ne sciroppìtte che fà je miràquele méjie de je pìzze de je commùne, déj’órme e de lla colònna avéntr’a San Bartolommè’: pìjietejie pé’ ddù jórni mmatìn’e séra… e te sse pàssa!… E cérca de nen conzumà i mùri de je commùne… che quìji già se rìggene pé’ miràquele!”

GIOBBE: “Scì rengraziàte Dón Fetè’… speréme bbóne”

Si allontana

GAETANUCCE: “I’, quànne véte ‘ne bicchiére de vìne, sò’ cómme ‘ne tòre quànne véte le rùsce…! Oh, ècche Giacìnta Ziriòna… óh, quéssa stà sèmbre cómme je gioveddì mmése la settimàna! Giacììì’…”

GIACINTA: “Gaetanù’ te sò’ vìste parlà’ có’ Barberùccia e allóra… me sò’ avvecinàte… Barberùccia sta sèmbre lòche a Pignatèlla e sa tùtti i fàtti délla pòra gènte… è le vére, Gaetanù’?”

GAETANUCCE: “Mbè, pé’ quànde reguàrda i fàtti délla pòra gènte, Giacì’… tu mànche ce và’ scàrza…”

GIACINTA: “Ma mó… stèmme a parlà’ de Pignatèlla…

oh… quélla pòra Concettìna… è pròpria le vére: la màmma fà la fìjia e je vecìne la marìtà! Nénn’è cuscì… Gaetanù’?…”

GAETANUCCE: “Mbè… me sènte cómme ‘ne frielìcce pé’ lla schìna, sarrà l’ummitità… maddimàne cétte… oddì’…cétte… vérze mesejórne… me sò’ avezàte e sò’ vìste cèrte nùdie appiccàte àlla cìma de Mujìne e sò’ dìtte: “Gaetanù’, attàccate le scàrpe, che ógge sò’ dolùri!”

GIACINTA: “E scì’…pecché…Concettìna…se dìce…che da vajiolétta… pé’ ‘na paùra, ce sse scriétte la vermenàra… e da allóra…nzómma nen è tànde délla quàle…tu che dìci, Gaetanù’?”

GAETANUCCE: “Eh… doménica è fèsta… e la bànda de Castrùcce(29) sópr’àjie pàrghe annavezàte ‘nfàccia àjie palàzze de Rebecchìne farà le straveté… oh, ècche… Giacì’ ce nne jàme fèsta fèsta da mó finènt’a Natàle!”

GIACINTA: “Gaetanù’, stàmme a sendì’… nen ì’ cagnènne discórse! J’àtre jórne sò’ vìste pròp’i’ Pracidùcce de Stracchetéjie che lle pàlle dej’ócchi fìssi vérze la pòrta de Pignatèlla: a gnènte a gnènte… ce stésse caccósa?…”

GAETANUCCE: “Giacì’… vatténne, che tu si’ cómme je cuttùre: se nen te tégne, te còce!”

GIACINTA: “E tu si cómme ‘na pignàta sènza mànichi… nen zà’ mài cómme acchiappàlla!”

GAETANUCCE: “Giacì’… va a ffà’ bbène a ‘n’àtra pàrte, tànte a ‘ólepa vècchia ‘nce mànca mài ‘na tàna! Giacì’… quànte sì brùtta!!!”

GIACINTA: “Gaetanù’… che scì spariàte dàjie vénte!

E tu… pé’ quànte si béjie… starrìsti bbóne nnammés’a ne càmbe de ràne cómme ‘ne sparupàcchie…cuscì pàssene i cellittùni e te càchene ‘ncàpe…occhia pó’…brùtta a mì!… E scì… nó!… Je vòve dìce cornùte aj’àsene!

Gaetanù’… sò’ brùtta e sò’ piacènte, piàce a màmma che m’ha fàtta!

E mó… t’ateva dìce ‘na cósa, ma pè’ dispétte nen te lla dìce chiù…me si fàtte ‘ncazzà’!… E’ pròpia le vére… la tróppa confidènza è patróna délla màla criànza!… Assàmmenne ì’!…”

GAETANUCCE: “Statte bbòna, Giacì’… stàtte bbòna!”

Gaetanuccio inizia a contare aiutandosi con le dita della mano sinistra mentre, con la destra, tenendo in mano la penna, ogni tanto scrive una parola.

GAETANUCCE:”…Me sse ngùstia je còre… penzènne a quìe tisòre… candìna… appacìna… Petracquàle… me fa màle! ‘Nzómma da maddimàne cétte ténche ‘na bèlla poesìa ncòccia e nen rèsce a scrìvella cómme dìc’ì’… prò… è quàsci fàtta… ecche… mó ve la fàcce sentì’: se chiàma “Tisolaziòna”… che pó’ vò’ dì’: “Tisolazióne”. Dìce:
Ogni vòta che se nne càla je sòle,

arrète àlla Matònna Petracquàle,

sènte mbétte ‘na cósa che mme tòle

e ‘nsàcce le che tè che mme fa màle

ma ‘ntramìnte che pènze sóle sóle,

me revè’ ‘mmènte allóra tàli quàle,

quéla faccétta bbèlla de viòle,

che m’è remàsa ‘ncòre pé’ segnàle:

e ‘nquìe muménte me sse ‘ngùstia je còre…

me nn’àglia ì’ pé’ fòrza àlla candìna,

pé’ fàmm’alleggerì’ quìste dolóre,

sinnó… remàne pròpia all’appacìna…

ma è ‘nùtele penzènn’a quìe tisòre;

pùre pé’ mmì … la mòrte s’abbecìna!(30)

Ohhh… finarmènte m’è ‘scìta cómme penzéva!… Atéta penzà’ che i’, dóppe fenìta ‘na bèlla poesìa, me sènte cómme se pò sentì’ ‘na cajìna appéna c’ha fetàte j’óve!!”

Gaetanuccio sorseggia nuovamente un bicchiere di vino, canticchiando: 

“Che me ne importa a me che non son bella, se c’è l’amore mio che fa il pittore, che mi dipingerà come una stella, che me ne importa a me che non son bella!!!… Taratattà, tarantaratattà”.

Si odono tre squilli di tromba ed appare sulla piazza Peppino Fontana detto “Je Balie”, il banditore ufficiale del Comune che, quale seconda occupazione, suona ugualmente la tromba ma nella banda cittadina diretta dal maestro Emidio Castrucci.

PEPPINE: “Je sìndiche ( fa il segno della croce)… Dì’ ce ne scàmbi e lìbberi… avvèrte che je jórne ventisé’… s’annàugura la lùce ‘lèttrica… e je vintisètte… je jórne apprésse… se fà la fèsta ‘lla Matònna Petraquàle!

-Je ventisé’… a Piàzza Centràle e Piàzza Turlò’… farànne le stravedé’… le bànde de Pràtola e de Pescìna.

-Alle quàttre de doppeprànze… sarànne sorteggiàte ddù dóte de lìre cénte pé’ lle vajiòle cchiù porellàcce d’Avezzàne.

-Alle cìnque… ce starànne i jóchi… àlla Piàzza ‘nnàz’àjie castéjie che lla cuccàgna.

-Alle sètte… s’annàugura la lùce ‘lettrica… e se spàrene quattremìla mortarétti e ducénte córpi scùri.

-Vèrze séra… s’àrzene pé’ ll’ària… ‘na fréca de pallùni ‘rostàtici.

-La séra… mó vè le béjie… se darrà fóche àji fóchi pìrrotènnici… déj’artìsta Fallócche de Majiàne!

-Je jórne apprésse… je vintisètte… ‘ne preticatóre che vè da Róma… dirà le ‘razióne pé’ lla Matònna… avéntr’àlla Chiésa de San Bartolommè’!

-Dóppe póche… je véscove Giàcce vè da Pescìna… pé’ ddì’ ‘na mèssa pontificiàle… sèmbre pé’ lla Matònna.

-Alle quàttre de dóppeprànze… ce stàranne le córze déji cavàji che ji fantìni:… àjie prìme ch’arrìva…ce darànne ducénte lìre e cinquànta le dàne a chi arrìva dóppe.

-Alle sètte… le sòlite bànde có’ lla sòlita mùsica.

-A tré óra de nòtte… atri fochi… ma staòta dej’artìsta Dél Mànze… sèmbre de Majiàne…(31)

(Altro suono di tromba)

‘Ngràzia de Ddìe… òra pronòbisse!”

GAETANUCCE: “Peppì’… a fòrza de sonà’ che ‘ssa trombétta e de strillà’ p’ógne pìzze d’Avezzàne, nen te ss’è assucàte je cannarózze?… Vé ècche e fàtte ‘ne cuccìtte!”

PEPPINE(sedendosi) “Beàte a tì, Gaetanù’, tu te crìti che je laóre mì’ è sóle quìste… ma te sbàji! E quànne aténga ì’ àjie cunzìjie àjie commùne a sentìmme tùtte le custióni délla popolazióne?… E chi se le sènte le chiàcchere dèji cunzijiéri?… E chi st’attènte àjji cristiàni pé’ nen fàcce fà’ commèddia?”

GAETANUCCE: “Ma quéste… nen le fà Giòbbe?”

PEPPINE: “Scìne… ma ì’ aténga da’ ‘na màne, nó!?…E che stenghe lòche pé’ ffà’ je cannelótte? ”

GAETANUCCE:“… E j’àtre jórne, dìmme ‘ne póche, quànne che ss’è parlàte déji maéstri Dón Artùre e Dònna Flòra, che ss’è dìtte?…Chi ha parlàte?…Che ss’è decìse?…Raccónta, raccónta Peppì’, che ècche tenéme témbe!”

PEPPINE: “Ce stéva ‘na fréca de gènte… ma quànne je sìndiche Dón Nicòla… Dì’ ce ne scàmpi e lìbberi… ha vìste cèrti crìstiani… s’ha fàtte je sìgne ‘lla cróce…( fa il segno della croce) … e s’entràte paùra!”

GAETANUCCE: “Quàli cristiàni?” 

PEPPINE: “Boschétte je fìjie de Sirvàne j’arrutìne…Ernèste Paciòtte quìjie ch’ajiùta ji scérri dèjie tribbunàle… Paulìne Magnanùcce quìjie che và sèmbre currènne ‘nbricichétta… je disoccupàte de mestiére Màrie Schiettìne… je scarpàre Paulìne Saltimbànche… Rinàlde Saccaddósse… e ppó’ ce stéva Felicétte Beccóne quìjie che và a notà’ sembre àlla Refóta de Papàcqua…”(32)

GAETANUCCE: “… E chi ha parlàte?”

PEPPINE: “Je sìndiche… Dì’ ce ne scàmpi e lìbberi

(fa il segno della croce)… Clodomìre Colìzza…nzómma Capitóne… j’assessóre Pèzza… eppó’ c’è stàte ‘ne béjie discórze de Berardìne Vìlla…quìjie che ce dìcene… je scrittóre.”

GAETANUCCE: “… E che ss’è decìse?”

PEPPINE:”…S’è decìse quéle che sse dovéva fà’: Dònna Flòra e Dón Artùre…fòre dàjie paése nóstre, Avezzàne, ch’è ‘ne paése de gènte onèsta!…I maéstri atànna ‘nzegnà’ l’educazióne àji fìji nóstri…e imméce… che béjie esémbie!… Sótt’aj’àrberi de Piàzza Turlò’… che purcarìa!!!….Berardìne Vìlla ce lle dìsse a tùtti quànti: “Quànne che càpitane fàtti cómme quìsti… nen sèrve d’appurà’… ne ‘quisìre àtre pròve! L’óra, je póste, sò’ aliménti che bàstene pé’ ddì’: fòri ‘sti maéstri d’Avezzàne!!”(33)

GAETANUCCE: “…J’aliménti bàstene?… Ecche nen bàstene mài Peppì’!… Ecche s’atà magnà’ e bbéve tùtti i jórni… Peppìììì’!”

PEPPINE: “…‘Sta lezióne ce voléva: Piàzza Turlò’ nen pò’ diventà’ ‘ne póste addó’ agnùne se fa i fàtti sì!…Méne màle che mó s’annàugura la lùce ‘lettrica… arméne allùma tùtte!”

GAETANUCCE: “…De precìse, prò, ancóra nzò ccapìte ‘sti maéstri che stévene a ffà’ sótt’àji’àrberi de Piàzza Turlò’…”

PEPPINE: “E ch’atà capì’, Gaetanù’?… Le cóse sò’ tróppe chiàre… l’ha dìtte pùre Berardìne… j’àtri fàtti nen sèrvene…”

GAETANUCCE: “Ma ógge… ‘sti maéstri… addò’ stànne?…Che ci òne fàtte?” 

NATOJIA: “Quànne dàjie viquele de Fèlle m’èva abbiàte vérze la càsa de Rosària de Dón Càssie… a Piàzza Turlò’….me sentìva ‘ne sassìtte avéntre àlla ciavàtta che mme ‘ncennéva ‘ne calecàgne… m’èva appéna fermàte pé’ da’ ‘na sgrullàta àlla ciavàtta… arrìzze la còccia…”

DON FETELE: “Ohhh… vó raccontà’… o ch’atà fà’?… Nató’… i fàtti… pàrla… pàrla!”

NATOJIA: “Ajie vìste i maéstri Dònna Flòra e Dón Artùre sótt’a ‘n’arberùcce a Piàzza Turlò’!”

ASPREME: “E… mbè?… Ch’òne fàtte de màle ssì maéstri?”

NATOJIA: “Asprè’… e ch’atàne fa’ de cchiù?… Dì’ ce ne scàmbe e lìbberi!… Pòri fìji nóstri!… Addó’ voléme ì’ a parà?”

DON FETELE: “Nató’… ma vìte che té la còccia tòsta, èh!… Ma che tte sèrve?”

NATOJIA: “Dón Fetè’… da quàcche jórne me sse càscane i capìji ‘ncòccia….e quinàtema, m’ha dìtte: “Nató’… pe’ fàtte passà’ la tìgna… t’atà piscià’ ‘ncòccia.!”… Dón Fetè’… ssa gènde nen capìsce pròpia gnènde!”

DON FETELE: “E tu, Nató’, pecché te sì tricàte tante a venì ècche? Che cce sì fàtte finènte a mó?”

NATOJIA: ” I’ le sàcce cómme s’atà fà’: se pìjia la rézza de ‘ne pórche… ce sse métte ‘na pòca de cénnere passàta àjie setàcce e ‘mpastàta che lla pósa dell’ójie e pó’… se ‘mpiàstra sópr’alla cóteca délla còccia… e la tìgna è bèlla che frecàta!”(23)

DON FETELE: “Mbè…Nató’…làssa pèrde…lassa pèrde sse scemènze… sinnó… remàni pelàta cómme j’óve lla cajìna. Pìjiete pè’ ddù jórni mmatìna e séra ‘ste sciróppe e te sse pàssa! Oh… ‘ste sciroppìtte je sò’ preparàte pròp’ì’… maddimàne…è frische frische, eh!”

NATOJIA: ” E se nen me sse pàssa?”

DON FETELE: “Se nte sse pàssa….vìde de remané’ ‘nzerràta avéntr’a càsta e né’ ì’ minnichènne pé’ désta …ca sinnó… i vajiùli…”

NATOJIA: “Ma… che c’éntrane mó… i vajiùli?”

DON FETELE: “C’éntrane…pecché,quànne sì remàsta pelàta…i vajiùli te càntene:

Còccia pelàta có’ sènza capìji,

tùtta la nòtte ce cànta je rìjie,

pó’ che je rìjie ce l’ha càntata,

bbòna séra, còccia pelàta!”(24)

Esce Natojia, quasi borbottando.
Entra Giobbe, la guardia comunale.

GIOBBE: “Bonaséra a tùtti!” DON FETELE: “Oh… ècche Giòbbe! Cóm’è che tte trùve décqueta? Cérte che ‘sti jórni… tra le càve de prèta de Ncalecasérgi e je fattàccie de Piàzza Turlò’…”

GIOBBE: “Dón Fetè’… a ‘ste paése… le pégge atà ancóra venì… ma nen sèmbre pò’ ì’ accuscì!… Ncalecasérgi… mbè… ì’ ténghe ‘na divìsa…. durrìa parlà’ póche…ma… che lla légge ‘nce sse schérza! Ncalecasérgi….pòzz’èsse scurtecàte…è remàste che ‘na màne ‘nnànze e un’arrète…”

ASPREME: “…Nzómma…ha fàtte arrète…cómme la mazzòcca Gialloréte?”

GIOBBE: “Sò’ scùrti i féssi a ‘ste mùnne! Chi sbàjia atà pacà!”

DON FETELE: “…E ji maéstri? Cóme fenìsce ‘sta stòria?”

GIOBBE: “Ecche atànne èsse tùtti fìji sènza fijiastróli! Dón Fetè’… ‘sta stòria m’ha fàtte ndroelà le sàngue… se ‘nce fùsse la légge… ì’… j’accitarrìa!”(Con l’indice della mano destra indica la sua divisa),

DON FETELE: “Oh fréchete,Giò’… e tu pàrli cómme ‘ne lìbbre stampàte!”

GIOBBE: “Dón Fetè’… pé’ mì ‘na paròla è póche e ddù sò’ tróppe e quéle ch’atà succète… nisciùne le sà!”

DON FETELE: “Quéle ch’atà venì’, sóle Crìste le sà….oh… Giò’… te sèrve caccósa?… I’ sténghe ècche pùre pé’ da’ quàcche sciróppe alla gènte, eh!”

GIOBBE: “Dón Fetè’…ténghe ‘ne dulurìtte aji rìne… ‘nzómma quéle che cce dicéne…oddì’ nen me lle recòrde…ah…ecchè:la bombardàggine…”

DON FETELE: “Oh… che te déssere ‘na paiàta arrèt’àlla schìna! Cómm’è ssa bombardàggine? E che cce sì fàtte finènt’a mó? Qual’è stàte je rammédie? Chi te jà dàte je cunzìjie bbóne?”

GIOBBE: “Tatóne, prìma de ìssene a campesànte, me dicétte ‘na fréca de cóse bbòne ch’ì’ me lle sò’ ficcàte ‘ncóccia e nen le sò’ mentuàte mài a nisciùne!”

DON FETELE: “Mbé… Giò’… nù séme amìci…nte lle retené’ ‘ste cóse… a nnù ce l’atà dìce!”

GIOBBE: “Dón Fetè’…prìma s’atànna sfriquià i rìne ‘nfàccia ‘ji mùri déjie commùne… e ì’… che ce sténghe de càsa e de bottéga lóche àjie Palàzze Mattèe Menicùcce… me tròe avvandaggiàte!”(25)

DON FETELE: “E se pó’… nen te sse pàssa?”

GIOBBE: “Se nen te sse pàssa, je jórne apprésse, s’atà refà tùtte pé’ tré vvòte…oppuraménte…s’atànna sfriquià i rìne ‘ntórne a ‘n’órme… ma…a cavezùni calàti!”

DON FETELE: “Oh che scì spariàte Giòbbe!…E se mànche staòta te sse pàssa?”

GIOBBE: “E mó vè’ le béjie, Dón Fetè’: se mànche staòta te sse pàssa… allóra s’atà ì’ avéntr’a San Bartolommè’ e s’atànne sfriquià i rìne tórne tórne a ‘na colònna a fórma de cróce…”

DON FETELE: “Giò’… sò’ capìte…ve ècche… ténghe ‘ne sciroppìtte che fà je miràquele méjie de je pìzze de je commùne, déj’órme e de lla colònna avéntr’a San Bartolommè’: pìjietejie pé’ ddù jórni mmatìn’e séra… e te sse pàssa!… E cérca de nen conzumà i mùri de je commùne… che quìji già se rìggene pé’ miràquele!”

GIOBBE: “Scì rengraziàte Dón Fetè’… speréme bbóne”

Si allontana

DON FETELE: “Oh, Asprè’, ‘n’àtre póche chiudéme e ce j’àme a ffà’ ‘ne cuccìtte àjie cantinóne de Brìgida…

Si ode un triplice squillo di tromba.

Oh, oh… a quést’óra? Peppìne je Balìe? E che ss’è reotecàte je mùnne! Arrecchiéme, arrecchiéme pó’… !”

PEPPINE JE BALIE (solo la voce):

“Je sìndiche Dón Nicòla Gallése…

(poi… a voce bassa…) Dì’ ce ne scàmbi e lìbbere!

Ve vò’ rammentuà tùtte quéle che mó ve dìce!

A piàzza Umbèrte e piàzza San Bartolommè’… dàlla calàta je sòle finènt’a mmesanòtte… ‘nce sse pò passà né che ji traìni, né che lle bìche e né che lle carròzze… e mànche che lle mambrùcche.

Mànche je tràmme a cavàji ce po’’ passà’: i cristiàni atànna passeggià’ e sentì’ la bànda de Castrùcce sènza j’allùcchi de lle creatùre e sènza je perìquele de ì’ a fenì sótte a ‘na bricichètta!…

E a propòsite de bricichétte…

je sindiche… (poi a voce bassa) Dì’ ce ne scambi e libbere!….Ve recòrda che de nòtte nen pònne ì’ girènne sènza je lùme… e se Giòbbe e Dón Sèrge Ràmpa ve péschene, séte frecàti: ddù bràve lìre de contravvinzióne… nen ve le lèva nisciùne!”(26)

(Di nuovo un tintinnio… si apre la porta d’ingresso ed appare Assuntina la Schiortella).

ASSUNTINA: “Dón Fetè’, bonaséra! Asprè’… ancór’èsse sta?”

DON FETELE: “Cóme jàme, Assuntì’, cóme jàme?”

ASSUNTINA: “Dìe nen pégge,cómme dicétte quìjie che sse jie portéva l’àcqua!? ‘Nzómma, Dón Fetè’, tìre a cambà’ àlla méjie…!”

DON FETELE: “E che vó fà’, Assuntì’?… Le sapéme che sènza cróce, nen s’éntra ‘mparatìse!”

ASSUNTINA: “Quànne la ròta se ‘ncumènz’a schiòrce… va tùtte mmalamènte!… Je dolóre è ssóle de chi je tè!… Dón Fetè’… ténghe ‘ne pìse ‘mpétte!… Nzómma… me lla sténgh’a veté’ ‘na nzégna pajiósa!”

DON FETELE: “E che tt’è venùta, Assuntì’… la ciuppìa cómme le pèquere?”

ASSUNTINA: “Gesù Crìste mì’… vémmet’a repìjia!”

DON FETELE: “Pàrla, Assuntì’… e pó’ véte se tte pòzze dà’ ’n’aiute…cèrte ‘òte…’n’aiùte fa cchiù de cénte cusìji!”

ASSUNTINA: “Fìne a mó… me sò’ sarvàta che lla scì’ e che lla nó’… ma mó… e che ce ji sò’ mìss’ì’ i chiót’a Crìste?…

E pròpia le vére… che aj’àsene mbiacàte ce ss’appósene le mósche…”

DON FETELE: “Assuntì’ mó… nen rallongà’… se vó parlà’, parla’… e sinnó vatténne!…”

ASSUNTINA: “Marìteme Middiùcce è diventàte ‘ne stràcce d’òme: ‘nce véte mànche a ‘nfilà’ je cùjie all’àca… ci’a pijiàte ‘na spècie de capevàtte e nen ‘tè mànche la fòrza d’alà’…”

ASPREME: “Pòre Middiùcce…”

ASSUNTINA: “Pó… ce stà fìjieme Rantùcce ch’è cuscì sìcche… che pàre ‘ne pàie vestùte!…Se nne stà ‘scì’ dàji pànni: nzómma è sìcche cómme ‘ne chióte! Rìggeme ca te règge e se nne vóla che ‘ne sùffie: Dón Fetè’… è remàste pèlle e òssa!”

ASPREME: “Póre Rantùcce…”

DON FETELE: “Matònna mé… séme fenìte che ssi guài, Assuntì’!?”

ASSUNTINA: “I guài nen fenìscene mài…Dón Fetè’!…Ce stà Bartolommè’, je fìjie cchiù rósse: è cómme ‘ne ciammarucóne… tè le varevàjia cómme je pórche e pésa tànte che nen je pòrta mànche la bàsquela de Tràra: Dón Fetè’… è méjie a zompàcce ‘ncàpe che giràcce ‘ntórne!”

ASPREME: “Póre Bartolommè’…”

DON FETELE: “Assuntì’, ténche ‘n’idèa: démece ‘na resecàta a quìsse rósse e che quéle ch’avànza… déme ‘na rattonnàta a quìjie cìche!”

ASSUNTINA: “Beàte a tì, Dón Fetè’, tu te nne frìchi de tùtti e mó… vó pùre pazzià’…. e sèmbre pé’ dìtte… ce stà Menicùccia, fìjiema: da lontàne… fa ‘na bèlla vicinànza…ma ‘mbétte ci ha passàte la piàlla San Giusèppe… e pó’ tè’ le còsse che ce pàssa nnammése ‘ne càne de córza e pó… Dón Fetè… nen crésce e nen crèpa: è cómme la pórchetta Zannetèlla!”

ASPREME: “Pòra Menicuccia…”

DON FETELE: “Séme fenìte ché ssé disgràzie… Assuntì’?”

ASSUNTINA: “Magàri Dón Fetè’… e Filùccia, sòcerema, addó’ la mìtte?…Stà cchiù dellà che decquà e nen tè’ la fòrza mànche pé’ ddìce ammènne… nzómma…stà che je pète avéntre àlla fòssa e prìma o pó’ se lla retìra je Patretèrne. Càre Dón Fetèle… ‘na settimàna fà… s’èva ‘ngiallìta cómme ‘ne ràchene… èva revellàte j’occhi…c’èva venùte je sellùzze lla mòrte… ce stèvene pé’ dà’ l’ójie sànte…”

DON FETELE: “E… mbè? Cómme è ìta a fenì?”

ASSUNTINA: “Dón Fetè’…cómme se gnènde fùsse…nze repijiàta?…E mó… stà àlle màne de Dìe e stém’a ‘spettà che la mòrte se lla retìra… ècche sténghe tra la ngùdena e je martéjie… eh… mòrte desideràta màie nen vène!”

DON FETELE: “Assuntì’, stàtt’attènta, che se pò murì prìma j’agnéjie e pó’ la pèquera!”

ASSUNTINA: “Ajie cùie tì, cómme dìsse Nattóne!”

DON FETELE: “E bràva Assuntìna… ma… che ssì venùt’a fà’?… Te sèrve caccósa pé’ Middiùcce o pé’ Rantùcce, pé’ Bartolommè’, pé’ Menecùccia o pé’ quéla porèlla de Filùccia che s’è quàsce abbiàta pé’ lla vìa de Lùche?”

ASSUNTINA: “Nóne, Dón Fetè’… ì’ sò’ venùta pé’ mì!”

DON FETELE: “Pé’ tì?… E tu pàre che stà’ bbòna, Assuntì’! Si bianch ‘e róscia cómme ‘ne mìe!?”

ASSUNTINA: “Eh… pàre, Dón Fetè’, pàre… ma ècche recàsca tùtte ‘ncìma àjie poròme! Dón Fetè’…. sò’ aùte ‘na bòtta tra càpe e cójie che llèvete! E’ vére che séme nàti e atéma murì… ma ècche me sò’ sarvàta da lìbberamesdòmmine e ssò’ cascàt’a mmòrt’etèrna!”

DON FETELE: “Ma… nzómma… Assuntì’… che t’è succésse?”

ASSUNTINA: “Mmése a tùtti ‘ssi guài, me sò’ ‘ntràte paùra e sò’ penzàte… siccóme quànne ùne màgna è sìgne bbóne… mó me fàcce ‘na scorporeiàta de caccósa… cuscì… pòzze stà’ ‘ne póche quéta…e l’àtra séra cuscì sò’ fàtte!… E pó’… nze sà? Quànne nte pó’ fà’ ‘na magnatèlla bbòna… è méjie che tte mùre!”

DON FETELE: “E che tte sì magnàte de bbóne, Assuntì’? Fàmme pó’ capì’!”

ASSUNTINA: “Oddìe… nisciùne è perfètte a ‘ste mùnne: me sò’ magnàte prìma ‘ne pàre de piattùcci de fascióli a coràji… pó’ ne bràve piàtte de pulènna e pé’ fenì’… èvene remàsti sètt’òtte pertecàlli… e me ji sò’ remonnàti!… E mó… sténghe a crepà’!”

DON FETELE: “Dìe te benedìca, Assuntì’… salùte! Tu le sa che je pertecàlle… la séra è piùmme!… E ji fascióli?… E quìji abbèndene la pànza!…Pé’ lla pulènna… nte proccupà’, pecché prìm’abbòtta e ppó’ allènda… e se lle vìne nte lle sì beùte… và bbóne… pecché chi se màgna la pulènna e bbéve all’àcqua… àveza la còssa …e la pulènna scàppa!
Stàtt’attènta, però, Assuntì’, che se scàppa tróppe… mbè… pé’ carmà je sfrùsce… ce vò ‘na césta de limùni…!”

ASSUNTINA: “Ma quàssi limùni… ècche sténghe a crepà’!”

DON FETELE: ” Assuntì’… a ti l’àsena… te fréca sóle pé’ lle récchie!

Te sse pòzza resciòlle je mujìquie… comùnque… tu mó… mìttete a ddièta… e le màle s’acquèta!” 

Giovambattista Pitoni 

avezzano t2

t4

Atto secondo -Je furne de Zafferine

t3

avezzano t4

t5